Donostiako Udal Gobernuak 2027rako aurrekontu-proiektua aurkeztu du. Aurreko ekitaldian baino % 1,22 gehiago da, eta 502.089.720 eurora iritsi da. Datorren urteko kontu publikoek marka berri bat ezarri dute gastu sozialean, 43,5 milioi eurorekin ( % 8,91ko hazkundea) gehien behar dutenen ongizaterako. Inor atzean ez uzteko helburuarekin batera, kontuek zerbitzu publikoak indartzea lehenesten dute, donostiarren bizi-kalitatea hobetzeko.

Mantenimenduaren atalean izandako % 7,8ko igoerak, 111,5 milioiraino, eta Dbus bezalako zerbitzuen aldeko apustuak, zeinak 38,8 milioiko udal-ekarpen errekorra jasoko baitu, herritarren egunerokotasuna hobetzeko aurrekontuaren interes nagusia berresten dute.

Jon Insausti alkateak, Kerman Orbegozo Ekonomia eta Aurrekontu Kudeaketako Pertsonen zinegotziak eta Ane Oyarbide Berdintasun, Ekonomia eta Tokiko Enpleguko zinegotziak aurrekontu-proiektuaren zirriborroaren ildo nagusiak aurkeztu dituzte. Ondoren, Tokiko Gobernu Batzarrean onartuko da eta, ondoren, Ogasun Batzordean zehatz-mehatz aurkeztuko da.

Kontu horiek, Jon Insausti alkateak azpimarratzen duen bezala, "donostiarren egunerokoari lehentasuna ematen diote, zerbitzu publiko indartsuen bidez beren bizi-kalitatea hobetu nahi dugulako, esaterako kale garbi eta ondo asfaltatuak, garraio publiko eroso eta puntuala edo puntako kultura- eta kirol-ekipamenduak edukiz". Gainera, Insaustik balioa eman die "donostiarren premia larrienei erantzun nahi dieten inbertsioei. Horrela, etxebizitza-aukera berriak sortzearen aldeko apustua egiten jarraituko dugu, baita Udalak gizartearen eskaerei aurre egiteko duen gaitasuna handitzen ere, batez ere gure adinekoen zaintzarako".

Bestalde, Oyarbidek adierazi du aurrekontu-proiektuak funtsezko partidak aurreikusten dituela funtsezkoak diren hiri-proiektuak amaitzeko, hala nola Bretxako merkatua berritzeko, eta beste batzuk aurrera egiteko edo abian uzteko, hala nola Illunbeko erabilera anitzeko pabiloiaren lizitazioa edo hiriko kirol-instalazioen berrikuntza. Ez ditugu ahaztu behar funtsezko beste jarduera batzuk, besteak beste gure parkeak zaintzea, haur-parkeak berritzea edo gure kaleetako irisgarritasuna hobetzea

Sarrera eta gastu arruntak

Aurrekontu kontsolidatuaren hazkundea, aurreko urtearekin alderatuta, gastu arruntaren hazkundearekin lotuta dago, 468.293.934 eurokoa baita, 2026an baino % 5,67 gehiago. Kontuek langileen baldintzak indartzen dituzte, herritarren beharrei hobeto erantzuteko. Hala, ordainsarien % 4,5eko igoera nabarmendu behar da. Halaber, Prebentzio, Su Itzaltze eta Salbamendu Zerbitzuko 6 suhiltzaile gehiago, Gizarte Ekintzako Zuzendaritzako 4 gizarte-langile gehiago eta departamentu bereko 2 administrari gehiago izatea. Plaza berri horien helburua "Donostiako herritarrei zuzendutako arreta eta zerbitzuak indartzea eta hobetzea da", nabarmendu du alkateak.

Ematen diren zerbitzuetatik eratorritako gastu arruntak % 4,46 igoko dira aurreko urtearen aldean. Azpimarratzekoa da Gizarte Ekintzako Zuzendaritzaren aurrekontua % 8,91 handitu dela,  Hiri Mantentze eta Zerbitzuetako Zuzendaritzarena ere % 7,83, eta era berean, nabarmentzekoa da Udalak bere mendeko erakunde eta sozietateei egindako ekarpenak % 1,7 igo direla, 104,7 milioira iritsi arte.

Udalak gastu arruntaren gehikuntzari aurre egin ahal izango dio Udal Finantzaketarako Foru Funtsetik datorren ekarpenari esker, Udalaren hasierako estimazioen arabera, 198 milioi euro ingurukoa izango dena. Zuzeneko zergek % 6,54ko igoera izan dute, eta zeharkakoei dagokienez, lehen aldiz sartu da turismo-egonaldien gaineko zerga. Tasa berri horren diru-sarreren estimazioa, zuhurtziarik handienarekin egina, 5,4 milioi eurokoa da, 2027ko ekitaldian biltzea aurreikusten den hiru hiruhilekoei dagokien kopurua.

Gizarte gastua

Insaustik azaldu duenez, "2027rako aurrekontu-proiektuak lehentasuna ematen die, aurreko urteetan bezala, gehien behar duten herritarrei. Horregatik, Gizarte Zerbitzuetara bideratutako aurrekontua berriz ere errekorra da, 2027an guztira 43,5 milioi eurora iritsi arte, % 8,9 gehiago ".

Insaustik adierazi duenez, "kontu horiei esker, 18.000 familiak, lautik batek, gizarte-zerbitzuen laguntza jasotzen dute, 3.000 pertsonak baino gehiagok etxeko arreta jasotzen dute, indarkeria matxistaren biktima diren 549 emakumek udalaren babesa dute eta 400 pertsona baino gehiagok gure baliabideen janaria jasotzen dute gizarteratze-ibilbide baten parte gisa".

Igoera hori, neurri batean, hainbat prestazioren prezioek gora egin dutelako eta Sirenan egoitza-bazterketa larrian dauden pertsonentzako harrera-baliabide gisa emandako zerbitzua finkatu delako gertatu da. Horrez gain, hainbat inbertsio egin dira, hala nola zentroko erretiratuen etxea berritzea (973.797 euro), Bretxako Gizarte Zerbitzuen Zentroa gaitzea (1.450.000 euro 2027tik 2028ra bitartean) eta Gizarte Larrialdietako eraikina berritzea (300.000 euro).

Etxebizitza eta hirigintza

Aurrekontu proiektuak lehentasuntzat hartzen du etxebizitza eskuratzeko belaunaldien arteko erronka handiagoari erantzutea, nahiz eta puntu honetan alkateak gogorarazi nahi izan duen "ez dugula itxaron nahi izan lehentasunezko proiektuetan aurrera egiteko, eta dagoeneko Hiri Antolamenduko Plan Orokorra eta Altzaberriko sustapenaren lehen izapideak abiarazi ditugu, bertan 3.000 etxebizitza baino gehiago eraikitzea aurreikusten baitugu".

Hirigintza arloak 22.969.442 euro biltzen ditu 2027tik 2030era bitartean, eta Illarra Berri eta Txomin Enea II hirigintza-jarduerak nabarmentzen dira. Udalak lanean jarraitzen du koarteletan 1.700 etxebizitza eraikitzea aurreikusten duen proiektuan, eta Hiri Antolamenduko Plan Orokorraren eta Altza Berriko Plan Orokorraren idazketak ere abian ditu.

Bestalde, Etxegintzaren 2027 Inbertsio Programan eta 2028-2030 konpromisoetan 5.318.375 euro aurreikusten dira 2027an Alde Zaharra-Kanpandegiko zuzkidura-bizitokietarako eta Infernua, Illarra, El Diario Vasco, Añorgako Geltokia eta beste esparru batzuetako etxebizitza babestuetarako.

Era berean, Proiektu eta Obren arloaren barruan, 8.841.831 euro aurreikusi dira 2027tik 2030era bitartean, batez ere Topoaren, Tabakaleraren eta Autobus Geltokiaren plazak urbanizatzeko, hitzarmenen bidez, bai eta Anoetako urbanizazioaren hirugarren faserako ere.

Mugikortasun jasangarria

Alkateak azpimarratu duenez, "aurrekontu proiektuak mugikortasun jasangarriarekiko konpromisoa islatzen du aurten ere", eta horren adibide gisa Dbusi 38.8 milioi euroko ekarpena egin izana aipatu du, autobus flota elektrifikatzen jarraitzeko eta herritarrek balorazio bikaina egiten duten zerbitzua hobetzeko, erabiltzaile kopuru errekorrekin. Alkatearen arabera, "donostiar bakoitzak, batez beste, 178 bidaia egiten ditu urtero Dbusen, Europako kopururik handienetako batean, eta aurrekontu horiekin deskontuak eskaintzen ditugu. Bizitzaren garestitze orokorraren testuinguruan, Administrazioak bere bizi-kalitatea modu irisgarrian mantentzeko zerbitzuak herritarren zerbitzura jartzeko konpromisoa hartzen du, eta hiriko autobus-zerbitzua horren adibide garbia da", amaitu du.

Hiri-mantentzea

Bestalde, Ane Oyarbide Berdintasuneko, Ekonomiako eta Tokiko Enpleguko zinegotziak adierazi duenez, "hiria eta hiri-zerbitzuak mantentzea berriro ere aurrekontu-ahaleginaren zati handi bat egiten ari da". Sailak 111 milioi euro inguruko aurrekontua izango du, aurreko urtean baino % 7,83 gehiago. Inbertsioko partidarik aipagarrienak asfaltatzera bideratutakoak dira, 1.557.005 eurorekin; berdeguneak mantentzeko jarduketak 9.696.989 eurokoak dira ( % 47ko igoera) eta berdeguneak garbitzeko lanetarako 469.000 euro bideratzen dira. Bestalde, kaleak eta fatxadak garbitzeko datorren urteko zenbatekoa 17.193.107 eurokoa da ( % 2,5 gehiago). Haur-parkeak hobetzeko konpromisoari ere eutsi zaio: 288.000 euro mantendu eta berritzeko. "Hainbat inbertsio, zuzenean kaleak, plazak eta parkeak kontserbatzeko eta partekatzen ditugun espazioen kalitatea zaintzeko dira. Funtsezko lana da Donostiak higiene, zaintza eta hiri-kalitate maila egokiak izan ditzan ".

Bestalde, "Topoaren plazak" deritzenak (Loiola-San Martin, Zaragoza plaza, Pio Baroja irteera, Paternina-Morlans plaza eta Anoeta) berriz urbanizatzeko partidak ere jasotzen dira. Inbertsioa 11,8 milioi eurokoa izango da guztira, eta Udalak % 43,5 (5,1 milioi) jarriko du 2027tik 2028ra bitartean.

Kirol instalazioak eta Bretxaren errematea

Oyarbidek azpimarratu du 2027ko udal kontuetan Donostiako Sustapenetarako 5.852.780 euroko ekarpena aurreikusten dela, Bretxako merkatua berritzeko lanak amaitzeko. "Laster finkatzaileen merkatua irekiko da Arrandegi eraikinaren kaleko solairuan, eta datorren urtean zehar Nasara espazio berria jarriko da martxan. Lanek "tuperra" ezabatzen eta sotoa eraldatzen jarraituko dute. Inbertsio honen helburua da Bretxak "bere balio sozial eta ekonomiko guztia berreskuratzea, eta hiriaren bihotzean erreferentziazko gune bihurtzea".

Kirol instalazioen arloan Illunbeko erabilera anitzeko pabilioia garatzeko 3,6 milioi euroko ekarpena aurreikusten dela azpimarratu du, 2027tik 2029ra bitartean banatuta, eta 400.000 euro datorren urterako kirol instalazioak mantentzeko eta hobetzeko jardueretan. "Zenbateko horiei esker, gure ekipamenduak hobetzeaz gain, prest izango dugu datorren urtean Illunbeko erabilera anitzeko pabiloi berria lizitatzeko. Asmo handiko proiektua da, hiriari maila goreneko instalazio bat emango diona, traktore ekonomiko gisa balioko duena, hartu ahal izango dituen kirol-ekitaldien eta ikuskizunen bultzadari esker ".

Berdintasunaren aurrekontuak

Gastu eraldatzaileak barne hartzen ditu zerbitzu edo jarduera bat finantzatzeaz gain, emakumeen eta gizonen arteko berdintasunean aurrera egiteko eta desberdintasuna sortzen duten egoerak aldatzeko erabiltzen diren udal-aurrekontuko partidak. Ildo horretan, Oyarbidek azpimarratu du aurten gastu hori % 1,02koa izango dela, hau da, % 29ko igoera legealdi honetan.

2027an, Emakumeen Etxearen irisgarritasuna hobetzeko 50.000 euroko inbertsioa nabarmendu behar da. Beste 350.000 euro hiriko puntu kritikoak hobetzeko bideratuko dira eta  argiteria publikoa hobetzeko ere 2.750.000 euroko partida izango da, aurreko urtean baino % 11 gehiago.

Bestelako inbertsioak

Inbertsioetara bideratutako zenbatekoa 33.795.786 eurokoa da, hau da, aurreko ekitaldian baino 19.086.621 euro gutxiago (-%36,09). Bilakaera hori aztertu behar da kontuan hartuta 2026ko aurrekontuan sartuta dauden eta gauzatu ez diren inbertsioak, hau da, obligazio-fasera iritsi ez direnak, 2027ko aurrekontuan sar daitezkeela, horiek finantzatzen dituzten diru-sarrerekin batera, eta, hala badagokio, 2026ko aurrekontuaren likidazioarekin lortzen den diruzaintzako gerakinarekin batera.

Inbertsioen esparruan aurreikusitako beste jarduketa batzuen artean, nabarmentzekoak dira Okendo Kultur Etxea (1.275.000 euro) eta Miramar Jauregia (1.244.179 euro) birgaitzea edo Egiako ertzain-etxea gaitzea. Obra horiek 2027an hasiko dira, 1.850.000 euroko partida esleituta, 2027tik 2028ra bitartean. Halaber, urteko 1.500.000 euroko zuzkidura aurreikusten da partaidetzazko aurrekontuetarako.

Izapideak

Aurrekontu-proiektua aurkeztearekin batera, Donostiako Udaleko Ogasun eta Finantza Sailak aurreikusitako izapidetzearekin jarraitzen du. Horrela, Gobernu Batzordean proiektua onartu eta udal taldeei aurkeztu ondoren, zuzenketak aurkezteko epea hasiko da. Sailak aurreikusitako egutegiaren arabera, aurrekontua eta zuzenketak lantzeko Ogasun Batzordea urriaren amaieran egin ahal izango da, eta horrela, hasierako onarpena azaroan eman ahal izango da.