Berrikuspen hori 2015eko martxoko urrian izapidetzea onartu zen eta 2016ko martxoan Pasaiako Portuko Agintaritzaren Kontseiluak planaren berrikuspena onartu zuen. Orain, azken tramite horren bitartez, Trintxerpeko kaia ingurua berroneratzeko, eta Hospitalillo inguruko lurpeko aparkalekuaren eta AdinBerri zahartzaroaren erreferentziako zentroaren eraikuntzaren proiektuak hasi ahal izango dira. Lan horiek jada abian dauden beste batzuei gehituko zaizkie, hala nola, Ondartxo pasealekua berroneratzeko obrei eta La Herrera eta Trintxerpe lotuko dituen oinezkoentzako pasabidearen obrei. Markel Olano diputatu nagusiak eta Marisol Garmendia Mugikortasuna eta Lurralde Antolaketako diputatuak prentsaurrekoan aurkeztu dituzte neurri horiek.

Era horretan, Pasaiaren berroneratze integrala bere etapa erabakigarrienera heldu da. Bertan, ez bakarrik hirigintza-arloan, baita Pasaiako herritarrentzako bizi-kalitatean eta ongizate sozioekonomikoan ere, bultzada garrantzitsua emango duten obrak gauzatu ahal izango dira. Espazio publikoak berroneratzearekin batera portuaren eta Pasaian kokatutako enpresen berrindartzea emango da. Gainera, bertan eraikiko diren espazio berrietan lanpostuak sortzearekin ere oso lotuta dago, bai hirugarren sektoreko establezimendutan bai turismoarekin, kulturarekin, portuarekin eta itsasoarekin lotutako establezimendutan.  Era horretan, Pasaiako herritarrei begira urrats handia ematen da ekonomiari, enpleguari eta gizarteari lotutako alderdietan.

Diputatu nagusiak urrats horren garrantzia azpimarratu du, ez bakarrik Pasaiarentzat “baita Gipuzkoa osoarentzat ere”.  Gogoratu duen bezala, ingurune hau berroneratzea da legealdi honetan Foru Aldundiaren ibilbide-orri gisa balio duen Kudeaketa Planean jasotako helburu estrategikoetako bat. “Gaurko tramitearen bitartez izugarrizko urratsa ematen dugu hori gauzatzeko”, azpimarratu du. Era berean, Olanok berrikuste-prozesuan parte hartu duten administrazio eta agente sozial eta ekonomiko guztien ekarpena azpimarratu nahi izan du, eta euren parte-hartzea eskertu du.

Diputatu nagusiak nabarmendu du berroneratzearen lehen emaitzak datorren urtean ikusiko direla, adibidez, Trintxerpeko kaiaren ingurunea eraberritzearekin eta Hospitalilloko lurpeko aparkalekuarekin. Hala ere, aurreikusitako jarduketen artean, diputatu nagusiak Pasaialderako eta lurralde osorako AdinBerri zahartzaroaren erreferentziako zentroak izango duen garrantzia nabarmendu du. Etorkizuna Eraikiz Aldundiaren programan kokatuta dagoen ekimenak epe ertain eta luzera Gipuzkoak aurre egin behar dizkien erronka estrategikoetako bati erantzuten dio, hots, zahartzearen gaiari. Horren inguruko jarduketa-plana datozen asteetan emango da ezagutzera.

Olanorentzako azpiegitura hori Pasaiako badia berriaren ardatz nagusietako bat izango da, Hospitalillo inguruan guztira 4.747 m²-ko azalera hartuko duelako eta 15.000 m²-ko eraikigarritasuna edukiko duelako. “Premia bertute bihurtu nahi dugu, eta erreferentzia zentroak zona hori goitik behera aldatuko du ikuspuntu sozialetik, ekonomikotik eta urbanistikotik”, azaldu du diputatu nagusiak. Aurreikuspenen arabera, eraikinean adinekoentzako tutoretzapeko 20 apartamentu eta 100 logela egingo dira, baita eguneko zentro bat ere.

Lanak burutzeko epeak

Datozen asteetan abian jarriko da lurpeko aparkalekuaren eta zahartzaroaren erreferentziako zentroaren eraikuntzarekin lotutako proiektu arkitektonikoaren erredakzioaren lizitaziorako agiria. Proiektuaren esleipenaren eta erredakzioaren artean, fase hau urte honen amaiera aldera prest egotea aurreikusi da. Proiektua idazteko prozesua amaitu ondoren, 2019ko lehen seihilekoan obrak egikaritzeko lizitazioa egitea aurreikusita dago. Obrak bi fasetan banatuko lirateke:

Lehendabizi, Hospitalilloko kaiaren ondoan lurpeko aparkalekua eraikiko da. Jada tramitatzen ari dira lurzoruen ingurumen-adierazpena. 2018rako onartuta egongo da. Aldi berean, zahartzaroaren erreferentziako zentroa eraikitzeko lanak hasiko dira. Lan horiek 2021. urterako amaituta egotea aurreikusten da. Une honetan jada abian jarri da proiektu hori burutuko den partzelaren desafektazioa, eta Pasaia eraldatzeko mugarri erabakigarria sustatuko eta bultzatuko duen erakundeen arteko adostasuna lortzeko lanean jarraitzen dute.

Marisol Garmendia diputatuaren hitzetan, “Pasaiarako une historiko baten aurrean gaude; urrats hau oso garrantzitsua da pasaitarren bizi-kalitatea hobetzeko; izan ere, portuaren eta hiriaren arteko bizikidetza-espazioa erabat eraldatuko duten proiektuei ekin ahal izango diegu, berroneratze integral baten aldeko gure apustua errealitate bihurtu ahal izateko. Berroneratze horrek, ez urbanismoari dagokionez bakarrik, baita alderdi sozialari, ekonomikoari, enpleguari eta alderdi kulturalari eta turistikoari ere bultzada emango die. Hori guztia funtsezkoa izango da Pasaia behin betiko Gipuzkoako ingurune degradatuenetako bat izateari uzteko”.

Halaber, Garmendiak gogoratu du “mugarri honek iragana eta etorkizuna bereiziko dituela, baina ezin dugu ahaztu urtetan lantzen ari garen eskualde-mailako estrategia, ez bakarrik orain gauzatuko diren proiektu hauekin, baita, guztion artean aldaketa bat bultzatzeko helburuarekin, eskualdeko udalerrietan —bertako udalekin zuzenean elkarlanean jardunez— jada inbertitu ditugun 6 milioi euro baino gehiagorekin. Elkarlan horren ondorioz, ez Pasaian bakarrik, baita Errenterian, Lezon edo Oiartzunen burutzen ari diren hainbat proiektu sortu dira, eskualde osoko herritarren onurarako egin diren jarduketen bitartez”.

Badauden espazioak optimizatu behar dira portuaren eta hiriaren arteko erlazioaren beharrei erantzuteko, batez ere La Herrera eta itsaslabarreko ingurunetik lonjaraino. Horregatik, zona horretan erabilerak nahastea planteatzen da, erabilera logistikoak (biltegiak), ekonomikoak, hirugarren sektorekoak (bulegoak, dendak, ostalaritza) eta ekipamendu publikoak jartzeko aukerarekin portuaren eta hiriaren arteko mugan.

Honela, azken urteetan lantzen ari den proiektu garrantzitsuak gauzatu ahal izango ditu Aldundiak. Proiektu horiek herritarrei eta enpresa-ehunari azaldu dizkie eta hauek egindako ekarpenak erantsi ditu. Hauen artean daude Pasaiako Zahartzaroaren erreferentziazko zentroa edota Trintxerpeko kaiaren ingurua berroneratzea. Bigarren honi dagokionean, Hospitalilloaren inguruan, Trintxerpeko kaiaren alboan, hiri-berroneratze integraleko proiektu bati ekingo zaio. Bertan, pasealeku bat, zoladura berriarekin, eta ur-laminaren ondoan oinezkoentzako zona zabala eraikiko dira; eta hori guztia, zirkulaziorik eta bestelako oztoporik gabe. Leku horretan ipiniko dira hirugarren sektoreko establezimenduak. Gainera, zahartzaroaren erreferentziako zentroaren azpian autoentzako lurpeko aparkaleku bat eraikiko da. Oso beharrezkoa Trintxerpe inguruan ibilgailuen aparkaleku-arazoak konpontzeko.

Bestalde, Albaolaraino Ondartxo pasealekua berroneratzeko proiektua abian da eta aurtengo lehen seihilekoaren amaiera aldera amaituko da. Trintxerpe eta Herrera arteko oinezkoen eta bizikleten konexioari dagokionean, udazkenean zabaltzea aurreikusi da, azaro aldera hain zuzen ere.