Debagoienak bizitegi-krisi larria bizi du, biztanleei etxebizitza eskuratzea zailtzen dieten lau faktore kritikok definituta: etxebizitza parke zahartu bat, eraikuntzan paralisi bat, etxebizitza hutsen kopuru handia eta erantzun egokirik jaso ez duen eskaera sozial gero eta handiagoa. Egoera horren aurrean, EAJ-PNVk etxebizitza berriak eraikitzeko asmo handiko plan bat aurkeztu du, bereziki azpimarratuz hiri-berroneratzea, irisgarritasuna eta gazteenentzako eskaintza publikoa.

Etxebizitzaren paralisia Debagoienan

Etxebizitza babestuaren (BOE) sustapena ia geldirik geratu da Debagoienan, Arrasaten izan ezik, 2015-2023 bitartean, EAJ-PNVk gobernatuta. 2017az geroztik, Antzuola, Bergara, Elgeta, Eskoriatza eta Oñati udalerriek ez dute etxebizitza babestu amaiturik erregistratu. Oñati, bereziki, 2011n ereduzko kudeaketa izatetik azken zazpi urteetan etxebizitza babesturik ez eskaintzera igaro da.

Arrasatek, EAJ-PNVren menpe BOEen banaketan erreferente izan zenak, atzerakada nabarmena ikusi du EH Bilduk gobernua bere gain hartu zuenetik, etxebizitzen banaketan aurrerapausorik eman gabe, nahiz eta eskaera sozial handia izan.

Egungo etxebizitza sistemak eraginkortasunik eza erakusten du, Oñati eta Arrasate bezalako udalerriak esleipenik gabe eta gobernu berriaren pean geldituta baitaude. Lurzoru urbanizagarririk ez dagoenez eta eraikinak birgaitzeko neurririk ez dagoenez, bizitegi-krisia larriagoa da, batez ere etxebizitza zaharren %50 baino gehiago dauden eremuetan.

Etxebizitza berrien eraikuntza gelditu egin da, batez ere Elgetan eta Antzuolan, non ez den lizentziarik eman 2018tik. Gainera, Elgetako (% 21,43) eta Antzuolako (% 17,31) etxebizitza hutsen tasa altuak defizita larriagotzen du. Lurzoru urbanizagarri erabilgarriaren eskasia ia % 0koa da, eta horrek etxebizitza berriak garatzea eragozten du.

Etxebizitza-eskari gero eta handiagoak erantzun eraginkorrik gabe jarraitzen du, batez ere Arrasaten, non eskaera 100 biztanleko 50 eskaritik gorakoa den eta esleipenean eraginkortasuna oso txikia den, gazteei eta errenta baxuak dituzten familiei eraginez.

Debagoienerako proposamen zehatzak

Testuinguru honetan, EAJ-PNVk Debagoieneko udalerri guztiak barne hartzen dituen plan integral bat proposatzen du etxebizitza berriak garatzeko helburuarekin. Plan horrek, besteak beste, honako neurri hauek biltzen ditu:

      • Arrasate: La Merced eta Polmetasan 166 etxebizitza eraikitzea nabarmentzen da, babes ofizialeko etxebizitzen ehuneko handi batekin.

      • Oñati: Lazarraga bezalako lursailak 252 etxebizitza garatzeko erabiltzea proposatzen da, horietatik 164 babes ofizialekoak, eta beste garapen batzuk Kurtzekuan eta Kurtiderixian, guztira 354 etxebizitza berri batuz, batez ere tasatuak.

      • Bergara: Miguel Altuna eraikin zaharra etxebizitza publikoak sortzera bideratzea proposatzen dute, gazteei zuzendutako ikuspegi berezi batekin.

      • Eskoriatza: Planak 100 etxebizitza publiko eraikitzea aurreikusten du Santa Marina eta San Juan Kale eremuetan.

      • Elgeta: Torrealdeko espazioa berroneratzea planteatzen da 24 etxebizitza eraikitzeko, alokairu babestukoak eta tasatuak.

      • Antzuola eta Aretxabaleta: Bi udalerrietan lurzoru urbanizagarriak aktibatzea proposatzen da, etxebizitza berriak eraikitzeko, gazteen beharrei arreta berezia eskainiz.

“EAJ-PNVk Debagoieneko etxebizitza-krisia egiturazkoa dela uste du eta belaunaldi gazteenei larri eragiten diela. EH Bilduren udal gobernuen ekintzarik eza agerikoa izan da, eta, horregatik, irtenbide zehatzak proposatzen ditugu, lurzoru urbanizagarriak berehala aktibatzea, erakundeen arteko lankidetza eta etxebizitza publikoaren sustapena, alegia ”, azaldu du EAJ-PNVk eskualdean duen bozeramaileak.

EAJ-PNVk Eusko Jaurlaritzatik hainbat programa abiarazi ditu etxebizitzaren krisiari aurre egiteko eta etxebizitzarako sarbidea errazteko, bereziki gazteentzat. Bere neurrien artean nabarmentzekoak dira Gazteaval programa, abalen bidez lehen etxebizitza erosten laguntzeko, eta Gaztelagun programa, alokairurako laguntzak eskaintzen dituena. Baita Gipuzkoako Foru Aldunditik ere, ohiko etxebizitza erosteagatik edo alokairurako % 18ko errentan kenkari fiskalekin, % 35erainoko kenkaria 36 urtetik beherakoentzat edo familia ugarientzat, besteak beste.

Talde jeltzaleak EH Bilduren mendeko udal gobernuen ikuspegi eta ekintza falta kritikatu du, eta adierazi du gazteak, oraindik ere, kaltetu handienak  direla. "Etxebizitza eskuragarririk ez dagoenez, ezin diogu utzi gazteriari gure eskualdetik alde egiten. Premiazkoa da norabidea aldatzea eta guztiontzako etxebizitzak eraikitzeko konpromiso irmoa hartzea", amaitu dute.