Tolosako hiltegiko enpresa emakidaduna Incarosa S.L. (Industrias Cárnicas del Oria) da; Tolosako hiltegiaren emakida 1995ean lortu zuen; hiltegiaren kudeaketa 40 urterako esleitu zitzaion (2035. urtean amaitzen da kontratua). Hiltegia Tolosako Udalaren jabetzako eraikin katalogatu/babestu batean kokatzen da, eta Oria bailarako 46 udalerri gipuzkoarren apustu bateratu gisa sortu zen, inguruko abeltzain eta harakinei zerbitzu publikoa eskaini asmoz. Tolosa da hiltegiaren Mankomunitatearen barruan pisu handiena duen udalerria.

Hiltegiak zerbitzu ona eman die hamarkadatan zehar Oria ibarreko baserritar eta harakinei, ganadu txikia zein handia sakrifikatuz. Tolosan kokatutako instalazio horiei esker, ganaduaren sakrifizioa tokiko eta eskualdeko logika batetik kudeatu ahal izan da, abeltzainek eta harakinek urrutiagoko hiltegietara joan beharrik izan gabe.

Zoritxarrez, Tolosako hiltegiak duela urte batzuetatik hona kudeaketa arazoak eta arazo ekonomikoak izan ditu, zailtasun handiz saihestu ahal izan direnak, baina inoiz ez dio utzi zerbitzua eskaintzeari. Zailtasunak zailtasun, hiltegiak bere jarduerari eutsi ahal izan dio, harik eta 2025eko otsailean hiltegiko langileek haien egoera kaskarra zela ohartarazi zuten arte, hainbat hilabete baitzeramatzaten kobratu gabe. ENBA eta ELA sindikatuek publikoki salatu zuten egoera zail hau.

2025eko otsailaren 19an, ELAk ez ordaintzeagatiko greba mugagabea iragarri zuen, eta eskualdeko abeltzainek eta harakinek mobilizazioekin bat egin zuten. Otsailaren 24an greba mugagabea hasi zen eta hiltegiak lan egiteari utzi zion.

Urtebete geroago, hiltegiak itxita jarraitzen du, nahiz eta 2035era arte indarrean egon kontratu bat. Ez da askoz informazio gehiago eman, Mankomunitateko udalerriek hiltegiko plantillarekin zeuden zorrak (enpresaren zorrak) bere gain hartzeko konpromisoa izan ezik, eta hori ere ez da behar bezala argitu.

Egiazta daitekeen gauza bakarra da hiltegiak jada ez duela zerbitzurik ematen eta ez dagoela konponbide-itxurarik; ez da jendaurrean eman proiektuaren benetako egoera zehatzaren berri, ez eta dena impasse batean egotearen arrazoien berri ere. Zerbitzua jasotzen zuten baserritarrek eta harakinek urrunagoko hiltegietan bilatu behar izan dute konponbidea, eta garraio-kostu horiek beren produktuei gehitu behar izan dizkiete.

Uste dugu galera tamalgarria litzatekeela hiltegia bukatutzat ematea; eta eskualdeak eta inguruko herriek gaur egun dituzten benetako beharrizanetarako dimentsionatutako proiektu baten alde egitea proposatzen dugu, bai eta indarrean dauden instalazioak eta osasun-lizentziak egokitzea eta birpentsatzea ere, baldin eta horrek proiektuaren etorkizuneko bideragarritasunari laguntzen badio.

Gure baserrietako abeltzaintza estentsibo txikia babestu behar dugula uste dugu, eta baita eskualdeko harakinei ematen zitzaien zerbitzua mantentzen saiatu. Izan ere, abeltzaintza eredu hau da gure paisaiaren zaindari nagusi, eta nola ez, elikadura osasuntsuaren aldeko eta suteen aurkako inbertsiorik onena.

Beraz, zera ESKATZEN DIOGU Tolosako Udalari (Tolosako Hiltegiko Mankomunitateko kide gisa):

 1. Mankomunitateari eska diezazkiola, alde batetik, Mankomunitatearen benetako egoera, eta bestetik, enpresa emakidadunarekin indarrean dagoen kontratuaren egoera aztertzen eta deskribatzen dituzten txostenak (teknikoak, ekonomikoak eta juridikoak), honako hauek ezagutu ahal izateko:

       • Enpresa emakidadunarekin indarrean dagoen kontratuaren egoera zehatza.
       • Hiltegiko plantillaren lan-egoera zehatza.

Eta, baleude:

       • Enpresa emakidadunak Mankomunitatearekin dituen zorrak.
       • Enpresa emakidadunak Tolosako Udalarekin edo Mankomunitatea osatzen duen beste edozein udalekin dituen zorrak.

 2. Egoera honen aurrean dagokion lidergoaren zatia bere gain har dezala (Mankomunitatearen barruan pisu handiena duen udalerria eta hiltegia fisikoki kokatuta dagoen udalerria izanik), eta Mankomunitatearen eta Tolosako hiltegiaren benetako egoeraren berri eman dezala (hiltegia mugagabe itxi eta urtebetera), gaia monografikoki aztertzeko Lan Batzorde Berezi bat deituz.

 3. Ikusirik, Mankomunitateak ez duela urte honetan hiltegiaren egoera bideratzea lortu (ez dago zerbitzurik) eta Incarosa S.L. enpresa emakidaduna hiltegia kudeatzen jarraitzeko baliogabetuta dagoela, Tolosako Udalak bere interesen defentsa abiatu dezala berehala, Incarosa S.L. enpresak hiltegiaren eraikina alokatzeagatik Udalari zor zaizkion zenbatekoak (eta ordaintzeke dagoen beste edozein betebehar ekonomiko) formalki erreklamatuz, eta, ez ordaintzeak irauten badu edo kaudimengabezia-egoera bat egiaztatzen bada, bidezko diren legezko akzioak bultza ditzala, Udala merkataritza-arloko epaitegi eskudunean balizko konkurtso-prozedura batean alderdi interesdun gisa pertsonatzea barne.

 4. Mankomunitatean, eskualdeko hiltegi proiektu berri bat idaztea/definitzea/diseinatzea proposatzea, gaur egun Mankomunitatea osatzen duten udalerrietako lehen sektorearen beharretara (zerbitzu publiko gisa) egokitzeko; era berean, Tolosako hiltegiaren egungo instalazioak eskaintzea, proiektu hori garatu ahal izateko.